خانه / نبض زندگی در آیین بندگی / فهرست اخلاقی سوره مبارکه حمد

فهرست اخلاقی سوره مبارکه حمد

بسم الله الرّحمن الرّحیم

 

 

سوره مبارکه

 

 

حمد

 

جزء۱

 فضیلت سوره مبارکه حمد :

از پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) :

هر مسلمانی سوره حمد را بخواند پاداش او به اندازه کسی است که دو سوم  قرآن راخوانده است.(و طبق نقل دیگری پاداش کسی است که تمام قرآن راخوانده باشد.) و گویی بر هرفردی از مردان و زنان مؤمن هدیه ای فرستاده است.[۱]

قرآن کریم باسوره حمد شروع می شود باحمد خداوند مهربان که مارا آفریدند و راه تکامل و صراط مستقیم راجهت دیدار رب العالمین آموختند.

 

                           فهرست سوره مبارکه حمد

شماره آیه

     فهرست عربی

                             فهرست اخلاقی

      ۱

بسم الله

“بسم الله الرّحمن الرّحیم” در دهان عبد مؤمن مثل “کن فیکون” است

      ۲

الرّحمن الرّحیم

مهربان بودن و لطف داشتن نسبت به بندگانی که نیت خالص دارند

      ۳

الحمدلله

شکر خالصانه ،حمد باطنی

     ۴

ربّ العالمین

توجه به دو عالم فقط برای آدم شدن

      ۵

الرّحمن الرّحیم

منتها ی مهربانی و بخشندگی نسبت به مردم به شرط حواس جمعی کامل و مقاومت در برابر سر کشی نفس و شیطان

      ۶

مالک

مالک خود هستیم به صورت امانت و موظفیم که این ملک رابا امانت داری صحیح ،به مالک اصلی آن برسانیم

     ۷

نعبد –نستعین

خدایا !برای بندگی کردن ،تنها از تو کمک میخواهیم

      ۸

صراط مستقیم

باعمل به اسلام ناب محمدی (صلی الله علیه و آله الله علیه و آله) و قرار گرفتن در راه مستقیم به حقیقت می رسیم

      ۹

انعمت

انجام ندادن گناه باعث نعمت می شود که نعمت واقعی خود خداوند هستند

      ۱۰

ضالین

بادوری از گناه و تزکیه نفس از گروه ضالین بیرون می آئیم

 

 

سوره مبارکه حمد شروع می شود با:

بسم الله الرّحمن الرّحیم

به نام خداوند بخشنده مهربان

بسم الله الرّحمن الرّحیم که در اول هر سوره آمده مخصوص همان سوره است.در این خصوص حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه )در کتاب تفسیر سوره مبارکه حمد می فرمایند:

یکی از احتمالات این است که هر بسم الله که در هر سوره ای هست،متعلق باشد به خود آن سوره ،و به آن چیزی که در آن سوره مناسب است.در میان دانشمندان و علمای شیعه اختلافی در این نیست که “بسم الله جزءسوره حمد،وهمه سوره های قرآن کریم است،و اصولا ثبت “بسم الله در متن قرآن مجید در آغاز همه سوره ها،خود گواه زنده این امر است. از مجموع اقوال و روایات اهل تسنن هم چنین بر می آید که اکثریت قاطع اهل تسنن نیز ،”بسم الله “ر ا جزءسوره می دانند. اما بعضی “بسم الله “راجزءسوره حمد می دانستندنه جزءسایر سوره ها.و بعضی “بسم الله “رایک آیه مستقل می دانستند که برای بیان آغاز سوره ها و فاصله میان آنها نازل شده است.

از حضرت امام محمد باقر _علیه السلام_ نقل شده است:

“بسم الله الرّحمن الرّحیم” گرامی ترین آیه قرآن کریم رادزدیدند و سزاوار است که آیه را موقع شروع هر کار بزرگ و کوچکی بخوانندتا مبارک گردد.

آیه شریفه “بسم الله الرّحمن الرّحیم “به این معنی است که بانام تو شروع کردم وبه دنیای مذموم،بی اعتنا هستم،پس باید طوری آن را بگوییم که عظمت پروردگار راکنیم.

جهت آشناشدن باکلام وحی،اگر کلمات به صورت جداگانه نوشته شود،شاید مؤثر تر باشد. یعنی بنویسیم:

بسم               الله 

به نام              خداوند

بسم :

به اسم “الله” که چه صفتی دارند؟صفات “رحمان “و رحیم”. روی هر کدام از این صفات می شود صحتبها کرد.

می گویند صفت عین ذات خداوند بزرگ است. “عین ذات”یعنی چه؟

حضرت علی_ علیه السلام_ می فرمایند:

وکمال اخلاص نفی صفات از اوست.

کل ویژگی خدای بزرگ همان اسماءوصفات است. ویژگی یعنی خصوصیت.

_بلا تشبیه_وقتی می گوییم این آدم این ویژگی را داردیعنی خصوصیات او در اسماء، صفاتش گنجانده شده.البته در “به نام “می خواهیم بگوئیم”الله “.باید خداوند راطوری صدا بزنیم که اصلا دنیا به چشممان نیاید و به هیچ چیز فکر نکنیم. کلاًبرای “بسم لله الرّحمن الرّحیم” شاید بتوان گفت :معادل نفی هر چه غیر خداست.این یعنی چه؟یعنی دنیا رادر نظر نمی گیریم.نفی صفات؛ صفت و اسماءرانبینیم.این به چه معناست؟یعنی اینکه وقتی بخواهیم دنیاراببینیم به نام چه کسی می بینیم؟مثلا وقتی بچه ای پدر و مادرش را برای انجام یا منع کاری به خداوندقسم می دهد وقتی می گوید:” شمارا به خدا قسم”،در واقع خدای بزرگ راصدا می زند می گوید :”به نام خداوند “.حالا به حول و قوه خداوند متعال ،خدای بزرگ راطوری صدا بزینم که بفهمیم همان “رحمان و رحیم” هم در “الله” خلاصه شده اند.

“رحمان و رحیم” اسم هستند و “الله” اسم ذات. در واقع آیامی توانیم بگوییم همه صفت هایی که در جوشن کبیر آمده در الله خلاصه می شود؟

حضرت محمد_ صلی الله علیه و آله و سلم _می فرمایند:

در آفرینش خداوندبیندیشید امادر ذات خدا نیندیشید که نابود می شوید.[۲]

و حضرت علی _علیه السلام _می فرمایند:

الله به معنای معبودی است که آفریدگان درباره او سرگشته و حیرانند و کسی است که به اوپناه برده می شود. الله موجودی است از دیده ها پوشیده است،و از وهم و خیال در پرده.[۳]

به نام “الله” که همان رحمان هستند و رحیم. اگر دراین آیه شریفه همه کلمات رابرداریم،به جز لفظ جلاله “الله” کلمه ای باقی نمی ماند.”الله” در دهان عبد مؤمنی زیباست که ذلت و فقر خود رادر مقابل خداوند احساس کرده وبا توجه به حدیث صدو سه صفت مؤمن که از پیامبر _صلی الله علیه و آله و سلم_نقل شده ،به تزکیه مشغول است . این عبد نه به صفات بخشندگی و مهربانی خداوند توجهی دارد و نه به دیگر صفات خدای تعالی،بلکه تنها به لقاءحق چشم امید دوخته است.

در حدیثی حضرت امام علی _علیه السلام_ می فرمایند:

هر آنچه از فضایل که در قرآن کریم است،در سوره فاتحه است و هر چه در سوره فاتحه هست در “بسم اللّه الرّحمن الرّحیم” نیز هست و هر آن چه در “بسم لله” است در با ء“بسم الله”  و آنچه در باء “بسم الله” است درنقطه آن باءهست و من نقطه زیر باء هستم.[۴]

“نقطه زیر باء هستم “یعنی من صفات را هم نمی بینم و این را نمی فهمم . چرا؟به زبان فارسی می گوییم خدا ؟خدا چه هستند؟من نمی فهمم،چون به کنه ذات نمی توانم پی ببرم. بی ادب هستم اگر بخواهم اسمی راکه نمی فهمم به زبان بیاورم . پس می توان گفت الله در “هو” خلاصه می شود. “هو” ضمیر غایب است که  یعنی او. او چه کسی است؟یعنی چه ؟یعنی علاوه بر اینکه فکرم رااز هر چه صفت است خالی می کنم،از اسم ذات و ضمیر غایب هم همین طور. پس فقط به چه فکر می کنم؟به هیچ. چون از حد فکر بیرون است.

حالا می خواهم وصل شوم،می خواهم به خدای خود وصل شوم،چطور؟این جا می شود نقطه زیر “ب”؟یعنی دیگر هیچی نیستم،همین “به نام “را هم نمی گویم .چرا؟ چون از رگ گردن به من نزدیک تر هستند،بامن هستند،می دانند دارم صدایشان می زنم. برای چه صدا بزنم؟صدا زدن یعنی درخواست کردن یعنی همان” تو را به خدا”  قسم دادن . پس شاید به خاطر همین است که می گویند “بسم الله الرّحمن الرّحیم” در دهان عبد مؤمن مثل “کن فیکون” است :موجود شو  پس موجود می شود.

در حدیث قدسی آمده :بنده من،مرا اطاعت کن تا تو راهمانند خویش کنم . من آن زنده ام که هرگز نمی میرم ،تو را نیز حیاتی بخشم که مرگی در پی آن نباشد. من آنم که به هر چه گویم باش هستی پذیرد و تو رانیز این مقام بخشم که به هر چه گویی باش هستی پذیرد.[۵]

یعنی چنین عظمتی در “بسم الله الرّحمن الرّحیم” وجود دارد . البته به شرط اینکه درک کنیم چطور داریم خدا راصدا می زنیم . اگر فهمیدیم؛همین برای جواب گرفتن خواسته ها مان کافی است. دیگر نه دعایی لازم است و نه قسم دادن ونه هیچ چیز دیگر.

*اگر کارهای روزانه خود را بر اساس آیات قرآن کریم و احادیث با نیت الهی و خالصانه انجام دهیم،به امید خداوند به توحید نزدیک خواهیم شد. ان شاءالله که تمام زندگیمان “بسم الله الرّحمن االرّحیم” شود و تجلی گاه اسماءخداوند بزرگ.


[۱] مجمع البیان

[۲] میزان الحکمه-ج۸

[۳] میزان الحکمه-ج۱

[۴] تفسیر روایی –ص۱

[۵] میزان الحکمه –ج۷

درباره admin

و ما رأیت منه الا جمیلا... (حضرت زینب علیها السلام)همه جا همچون کوهی استوار خود را آماده کرده تا فرمان مطاع امام زمان خود را انجام دهد و بی دریغ در راه اطاعت او فرمان برداری کند و خدا می داند آن لحظه آخری که برادر را برای رفتن به میدان شهادت بدرقه می کند با چه نیروی عجیبی خو را نگه می دارد و چگونه استقامت و بردباری از خود نشان می دهدکه امام حسین علیه السلام اسراری را به او می گوید ...(نگاهی کوتاه به زندگانی زینب کبری-سید هاشم رسولی محلاتی)

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشود

رفتن به بالا